สหภาพยุโรป สหประชาชาติ และองค์กรพันธมิตรระดับโลก เผยรายงานล่าสุดเตือนภัยขั้นวิกฤต ภาวะความไม่มั่นคงทางอาหารและทุพโภชนาการพุ่งสูงทะลุขีดจำกัด เผยตัวเลขคนหิวโหยเพิ่มขึ้น 2 เท่าในรอบทศวรรษ ขณะที่เงินทุนช่วยเหลือกลับหดตัวลงไปเทียบเท่าระดับเมื่อ 10 ปีก่อน
รายงานวิกฤตอาหารโลก ประจำปี 2026 (Global Report on Food Crises – GRFC 2026) ฉบับที่ 10 ซึ่งเผยแพร่โดยเครือข่ายระดับโลกต่อต้านวิกฤตอาหาร (Global Network Against Food Crises) ระบุชัดเจนว่า ระดับความไม่มั่นคงทางอาหารเฉียบพลันและทุพโภชนาการยังคงอยู่ในระดับที่น่าตกใจและฝังรากลึก โดยวิกฤตกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มประเทศแกนหลัก ทั้งนี้ ในปีที่ผ่านมามีการประกาศ “ภาวะอดอยาก” (Famine) ถึงสองแห่งเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของรายงานฉบับนี้
วิกฤตกระจุกตัวและสถิติที่เลวร้ายที่สุด
รายงานเผยให้เห็นว่า วิกฤตความอดอยากเฉียบพลันยังคงกระจุกตัวอย่างหนัก โดย 2 ใน 3 ของผู้ที่เผชิญวิกฤตนี้อาศัยอยู่ใน 10 ประเทศ ได้แก่ อัฟกานิสถาน บังกลาเทศ สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก เมียนมา ไนจีเรีย ปากีสถาน ซูดานใต้ ซูดาน ซีเรีย และเยเมน ซึ่งอัฟกานิสถาน ซูดานใต้ ซูดาน และเยเมน ถือเป็นประเทศที่เผชิญวิกฤตอาหารรุนแรงที่สุด ทั้งในแง่ของสัดส่วนและจำนวนประชากร
สิ่งที่เลวร้ายที่สุดคือ ระบบการจัดระดับความมั่นคงทางอาหารแบบบูรณาการ (IPC) ได้ระบุถึง “ภาวะอดอยาก” ในเขตกาซาและบางส่วนของซูดานในปี 2025 ซึ่งนับเป็น ครั้งแรกตั้งแต่มีการจัดทำรายงาน GRFC ที่มีการยืนยันภาวะอดอยากใน 2 บริบทที่แตกต่างกันในเวลาเดียวกัน สัญญาณนี้บ่งชี้ถึงการยกระดับความรุนแรงของความหิวโหยขั้นสูงสุด ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากความขัดแย้ง การจำกัดการเข้าถึงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม และถูกซ้ำเติมจากการถูกบังคับให้พลัดถิ่น
สถิติสำคัญที่ทั่วโลกต้องจับตา
ประชากร 266 ล้านคน ใน 47 ประเทศ/ดินแดน เผชิญความไม่มั่นคงทางอาหารเฉียบพลันในระดับสูงในปี 2025 (คิดเป็น 23% ของประชากรที่ได้รับการวิเคราะห์) ซึ่งสูงกว่าปี 2024 และเพิ่มขึ้นเกือบ 2 เท่าจากปี 2016
จำนวนผู้เผชิญความอดอยากระดับหายนะ (IPC ระยะที่ 5) พุ่งสูงกว่าปี 2016 ถึง 9 เท่า
เด็ก 35.5 ล้านคน ขาดสารอาหารเฉียบพลันในปี 2025 โดยในจำนวนนี้เกือบ 10 ล้านคน เป็นภาวะขาดสารอาหารรุนแรง
ผู้พลัดถิ่นกว่า 85 ล้านคน (ทั้งผู้พลัดถิ่นในประเทศ ผู้ขอลี้ภัย และผู้ลี้ภัย) เผชิญความหิวโหยในระดับที่สูงกว่าชุมชนที่รับอุปถัมภ์อย่างต่อเนื่อง
“สงคราม” ต้นตอหลักของความอดอยาก
นายอันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ กล่าวในคำนำของรายงานว่า “ความขัดแย้งยังคงเป็นปัจจัยขับเคลื่อนหลักที่ทำให้เกิดความไม่มั่นคงทางอาหารและทุพโภชนาการเฉียบพลันสำหรับผู้คนนับล้านทั่วโลก รายงานฉบับนี้คือเสียงเรียกร้องให้ผู้นำโลกต้องแสดงเจตจำนงทางการเมือง เพื่อเร่งเพิ่มการลงทุนในความช่วยเหลือที่ช่วยชีวิตผู้คน และยุติความขัดแย้งที่สร้างความเจ็บปวดทรมานนี้”
แนวโน้มปี 2026 ที่มืดมน และวิกฤต “เงินช่วยเหลือหดหาย”
รายงานเตือนว่าสถานการณ์ในปี 2026 ยังคงอยู่ในขั้นวิกฤต ทั้งจากความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ ความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ และความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่บานปลาย ไม่เพียงแต่ทำให้เกิดการพลัดถิ่นเพิ่มขึ้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อต้นทุนด้านพลังงานและโลจิสติกส์ ซึ่งอาจสร้างแรงกระเพื่อมต่อตลาดอาหารและเกษตรโลกอย่างรุนแรง
ความน่ากังวลสูงสุดในปีนี้คือ “เงินทุนสนับสนุนที่ร่วงหล่น” เงินทุนด้านมนุษยธรรมและการพัฒนาเพื่อรับมือกับวิกฤตอาหารและโภชนาการ ลดลงกลับไปสู่ระดับเดียวกับเมื่อเกือบ 10 ปีที่แล้ว ซึ่งจำกัดขีดความสามารถของรัฐบาลและหน่วยงานช่วยเหลืออย่างรุนแรง
นอกจากนี้ การขาดแคลนข้อมูลใน 18 ประเทศ (เช่น บูร์กินาฟาโซ คองโก และเอธิโอเปีย) ทำให้ตัวเลขผู้ที่หิวโหยเฉียบพลันในรายงานดูเหมือนลดลง แต่แท้จริงแล้วเป็นเพียงเพราะ “ขาดแคลนข้อมูล” ไม่ใช่เพราะสถานการณ์ดีขึ้นแต่อย่างใด
เสียงสะท้อนจากผู้นำองค์กรโลก: ถึงเวลาต้องลงมือทำ
Hadja Lahbib (กรรมาธิการยุโรป) “ความหิวโหยกำลังเลวร้ายลง รายงานนี้คือสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าและเสียงเรียกร้องให้ลงมือทำ EU จะยังคงยึดมั่นในการต่อสู้กับความไม่มั่นคงทางอาหารอย่างเต็มที่”
Jozef Síkela (กรรมาธิการยุโรปด้านความร่วมมือระหว่างประเทศ): “วิกฤตอาหารมักเป็นสัญญาณแรกของความเปราะบางที่ลึกกว่านั้น เราต้องลงทุนในการผลิตอาหารท้องถิ่นและการเข้าถึงปุ๋ย เพื่อสร้างระบบอาหารที่ยั่งยืน”
QU Dongyu (ผู้อำนวยการใหญ่ FAO)“ความไม่มั่นคงทางอาหารเฉียบพลันในปัจจุบันไม่ใช่แค่ลุกลาม แต่ฝังรากลึก เราต้องเปลี่ยนจากการตั้งรับที่ล่าช้า มาเป็นการดำเนินการแต่เนิ่นๆ เพื่อปกป้องการผลิตอาหารในท้องถิ่น”
Cindy McCain (ผู้อำนวยการบริหาร WFP) “ความหิวโหยรุนแรงเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า เรามีความเชี่ยวชาญ ทรัพยากร และความรู้ที่จะหยุดยั้งวงจรนี้ สิ่งที่ต้องการตอนนี้คือความพยายามร่วมกันเพื่อยุติความขัดแย้ง”
Catherine Russell (ผู้อำนวยการบริหาร UNICEF) “เด็กนับล้านที่อยู่บนขอบเหวแห่งความตายคือสัญญาณปลุกโลก นี่ไม่ใช่เรื่องของอาหารขาดแคลน แต่เป็นเรื่องของการขาดเจตจำนงทางการเมือง ในโลกที่มั่งคั่ง ไม่มีเหตุผลใดที่เด็กจะต้องตายเพราะขาดสารอาหาร”
Global Network Against Food Crises ทิ้งท้ายด้วยการเน้นย้ำว่า รัฐบาล ผู้บริจาค และสถาบันการเงินระหว่างประเทศ ต้องเพิ่มการลงทุนในระบบอาหารเกษตรที่ยืดหยุ่น การปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ และต้องปกป้องการเข้าถึงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมอย่างปลอดภัย เพื่อลดความต้องการความช่วยเหลือฉุกเฉินและแก้ปัญหาที่ต้นตออย่างแท้จริง
